Erantzunkizun Politikoa

Gerra zibilaren hasieran hasi ziren erakundeen eta herritarren ondasunak kentzen, baina gerra bukatzear zegoela, 1939an,  Erantzukizun Politikoen Legea onartu zuten faxistek. Bertan ezkerreko alderdiekin edo nazionalistekin zerikusia zeukaten herritarrak epaitzen zituzten, inabilitazio eta isunak ezarriz.

Hemen Erantzunkizun Politikoen Legeak zioenaren pasarte bat:

Próxima la total liberación de España, el Gobierno, consciente de los deberes que le incumben respecto de la reconstrucción espiritual y material de nuestra Patria, considera llegado el momento de dictar una Ley de Responsabilidades Políticas, que sirva para liquidar las culpas de este orden contraídas por quienes contribuyeron con actos u omisiones graves a forjar la subversión roja… [y que] permita que los españoles que en apretado haz han salvado a nuestro país y nuestra civilización y aquellos otros que borren sus yerros pasados mediante el cumplimiento de sanciones justas y la firme voluntad de no volver a extraviarse, puedan vivir juntos dentro de una España grande.

 

Alberdi Lizundia, Jose

Sozialista zen, U.G.Tn afiliatua, herrian oso ezaguna zen bere ideologia sozialistagatik (“destacados” jartzen du). Fronte Popularreko komiteko kidea izan zen Elgoibarren eta abastos lanetan aritu zen. Herritik ihes egin zuen tropa faxisten sarreran,epaiketa sumarisimoa egin zioten eta “sobreseimiento provisional” ezarri zuten.  1.000 pesetako isuna ezarri zioten “Responsabilidades Políticas” 1940/10/24an.

Aranburu Gabilondo, Marcelino

2.000 pesetako isuna “Responsabilidades Políticas” , UGT sindikatuko kidea.

Arocena Unamuzaga, Vicente

Elgoibarko udaletxean nazionalista izateagatik “Solidarios Vascos” (ELA)ko kide izateagatik 2.000 pesetako isuna “Responsabilidades Políticas”. 1939/11/12

Arocena Unzueta, Maria

“Emakume Abertzaleen Batza”-ko zuzendaritzaren kidea (PNVko emakuemak) zen, Sekretaria. Tropa faxistak sartzean, erropak josten zizkien doanik, behartuta. 150 pesetako isuna ezarri zioten 1940/09/04ean “Responsabilidades Políticas”.

Argarate Larreategi, Isaac

PNVn afiliatua, “Comision de Abastos”en kargua izan zuen, Irailaren 21ean Markinara ihes egin zuen eta gero Bilbora. Miliziano bezala guardiak egin zituen frentean, perjuizioengatik 200 pesetako isuna 1940/02/13an.

Azpitarte Soraluce, Jose Maria

PNVko afiliatua Elgoibarko Batzokian. Batzokiko presidentea izan zen Elgoibarren 1933-34 urteen bitartean.  1936ko hauteskundeetan propaganda banatzen egon zen hauteslekuetan, PNVren aldeko bozkak eskatuz. Tropa nazionalak sartzean, kamillero lanak egin zituen 2. lerroan, eta enpresa militarizatu batean ere lan egin zuen.  300 pesetako isuna ezarri zioten “Responsabilidades Políticas”. 1940/08/07an.

Arregi, Kandida

2000 pesetatako isuna ezarri zioten Emakume Abertzaleen Batzako kidea izateagatik. Erantzunkizun Politikoak.

Arrieta Sarasua, Manuel

PNVkoa zela eta “Erantzunkizun Politikoa” ezarri zioten, naiz eta azkenean 1942ko Martxoaren 17an absolbitua izan zen.

Arriola Arriola, Valerio. 

PNVn afiliatua zen. 1942ko Martxoaren 17an, absolbitua Erantzunkizun Politikoetatik.

Arriola Echeverria, Miguel

Udaletxean nazionalista izateagatik 2.000 pesetako isuna 1939/11/12an. Erantzunkizun Politikoa.

Balanzategi Anzola, Jose Ramon

Elgoibarko alkatea zen, Partido Agrario Español-ekoa. Eskumatarra zen eta ez zuen sekula jarri ez ikurriña ezta errepublikako bandera. 1942ko Martxoaren 17an Erantzunkizun Politikoetatik absolbitua izan zen. Tropa faxisten sarreran, Santiago Arresek salatu zuen gorria zela esanez, horregatik espetxeratua izan zen, eta gaixo atera eta gutxira hil zen.

Beristain Berriozabal, Tiburcio

PNVko afiliatua, batzokian bokal bezela parte hartu zuen, bijilantzia lanak egin zituen, sartzen zen jende eta kotxeei dokumentuak eskatuz, “La Esperanza” lantoki militarizatuan lan egin zuen mortero eta granadak eraikitzen “Ejertzito Gorrirako”. Markinan atxilotua izan zen eta kontzentrazio eremu batetara eraman zuten. 150 pesetako isuna ezarri zioten, “Responsabilidades Políticas” 1940/08/23an.

Conde Isasmendi, Ignacio

PNVn afiliatua zegoen, Elgoibarko Batzokian. Kotxeen bijilantzia lanak egin zituen pistolarekin. 36ko Irailak 21ean Bilbora ihes egin zuen, eta milizianoekin bategin zuen, intendentzia lanetan aritu zen Bilbo tropa faxistek hartu arte. 250 pesetako isuna ezarri zioten “Responsabilidades Políticas” 1940/08/23an.

Conde Ormaechea, Maximo

PNVko afiliatua, tesorero lanak egiten zituen Junta Munizipalean PNVrentzat. Hauteskundeetan PNVren aldeko kanpaina egin zuen biziki. Fronte Popularra herriaren aginetan zegoenean, bere ofizinak bisitatzen zituen, seme bat bertan zuelako. 1000 pesetako isuna eta 5 urteko inabilitazioa ezarri zioten kargu publikotarako 1941/05/27an. Erantzunkizun Politikoak.

Ecenarro Garate, Teodoro

ANVko afiliatua zen. Ejerzitoaren aurkako irainak esatearren isuna ezarri zioten. Diruz lagundu zituen gero frankistak, eta F.E.T eta J.O.N.Sen afiliatu zen. Estarta & Ecenarro enpresen gerentea. Absolbitua izan zen “Responsabilidades Políticas” 1940/03/17an.

Gabilondo Elorza, Silvino

PNVn afiliatua, presto servicios auxiliares en la comisaria de sanidad del comité del Frente Popular de Elgoibar. 1000 pesetako osuna ezarri zioten 1940/11/28an. Erantzunkizun Politikoak.

Gabilondo Agirregomezcorta, Agapito

PNVn afiliatua, 1933-35 tartean Elgoibarko Batzokiko presidentea izan zen. 2 seme frantziara ihes egitera lagundu zituen, eta bertan egon ziren 10 hilabetez, baina gero zerbitzu militarra egitera itzuli ziren. 1.500 pesetako izuna ezarri zioten “responsabilidades políticas. 4 urte 8 hilabete eta egun bateko zigorra ezarri zioten, lan egiteko aukera gabe geratu zen zerbitzu publikoetan. F.E.T eta J.O.N.Seko afiliatu bezela agertzen da, baina ohar txiki batekin “No merece confianza”. 1940/08/07 Erantzunkizun Politikoak.

Gurrutxaga Garate, Ramon

PSOEko afiliatua eta U.G.Tko afiliatua, Elgoibarko Fronte Popularreko komite lokaleko kidea zen, irailaren 20an Lekeitiora ihes egin zuen, eta bertan UGTko 2.batalloian boluntario aurkeztu zen. Santanderren atxilotu zuten eta kontzentrazio esparru batera eramana izan zen. 1937ko Abenduaren 13an burutu zioten “Consejo de Guerra”Bilbon, 6 hilabete eta egun bateko inabilitazio absolutora kondenatu zuten. 300 pesetako isuna ezarri zioten “Responsabilidades Políticas”. 1940/10/05

Iriondo Aranberri, Francisco

PNVko afiliatua eta udaletxeko zinegotzia zen. Fronte Popularra lagundu zuen, eta tropa faxiste sarreran Bilbora ihes egin zuen. Bilbon administrazioan lan egin zuen eta salbokonduktoak ematen lan egin zuen. Frantziara ihes egin zuen. 1940ko Azaroaren 9an itzuli zen Euskal Herrira. 3.000 pesetako isuna ezarri zioten eta 10 urteko inabilitazioa kargu publikoetarako. 1941/07/26 Erantzunkizun Politikoak.

Izeta, Maxima

Emakume Abertzaleen Batza-ko lehendakaria. 2.000 pesetako isuna. Erantzunkizun Politikoak.

Mujica Iturzaeta, Jose Maria

Sekretarioa zen junta direktiba, PNVko afiliatua zen. “La Esperanza” fabrikan lan egin zuen, gorrientzat morteroak eraikitzen Orduñan. Tropa Faxistak sartu zirenena, enpresa berdinean jarraitu zuen Tropa Nazionalarentzat lanean. Burgosko “regimiento de artilleria ligera”n inkorporatu zuten gero. 1.000 pesetako isuna ezarri zioten “Responsabilidades Políticas”.

Peñalba Mendizabal, Valentin

Nazionalista ideologiaz, U.G.Tn afiliatua, transporte komisarian lagundu zuen Fronte Popularra, gorriekin ihes egin zuen, gaixorik hil zen Valdecilla herrian (Santander). 1.000 pesetako isuna ezarri zioten (hilik egonda ere) 1941eko Irailaren 19an. Erantzunkizun Politikoak.

Unzueta Unzueta, Benito

Nazionalista ideologiaz, bigilantzia lanak egin zituen “gorrientzat”armak erabiliz. Tropa nazionalak sartu zirenean, hauei diru laguntzak egin eta zaurituak ebakuatzen lagundu zuen kamillekin.

Erantzunkizun Politikoegatik 200 pesetako izuna ezarri zioten 1940/03/17an.

Urdingui Arregui, Cayo

“Partido Radical Socialista”-n afiliatua, asesor del comite del Frente Popular. Tropa faxisten sarreran ihes egin eta ez dakite non dagoen 1941.ko Irailaren 29an. 2.000 pesetako isuna ezarri zioten “Responsabilidades Políticas”.

Zuloaga Barrenechea, Juan

Sozialista zen, U.G.Tn afiliatua, herrian oso ezaguna zen bere ideologia sozialistagatik (“destacados” jartzen du). Fronte Popularreko komiteko kidea izan zen Elgoibarren eta abastos lanetan aritu zen. Herritik ihes egin zuen tropa faxisten sarreran,epaiketa sumarisimoa egin zioten eta “sobreseimiento provisional” ezarri zuten.  1.000 pesetako isuna ezarri zioten “Responsabilidades Políticas” 1940/10/24an.